TSE belgeli yangın hidrantı, TS EN 14384 kapsamında belgelendirilmiş yerüstü hidrant demek. Belge firmanın tamamını kapsamıyor. Belirli bir ürünü ve o ürünün belirli çap aralığını kapsıyor. "Firmanın TSE belgesi var" beyanı bu yüzden satın alma kararı için yeterli değil. Belgenin kendisini, kapsadığı çapları ve geçerlilik tarihini görmek gerekiyor.
Bir yangın hidrantı, kurulduğu günden sonra yıllarca hiç açılmayabilir. Açılması gerektiği gün de tek bir sonuç kabul edilir: çalışması. Belge doğrulaması bu yüzden formalite değil, o günün garantisi.
Aşağıda dört başlık var. Standardın ne istediği, belgenin beş adımda nasıl doğrulanacağı, yönetmeliğin sahada ne dayattığı ve üründe bakılacak teknik kalemler.
İçindekiler
- TSE belgeli yangın hidrantı ne demek
- TS EN 14384 neyi kapsıyor
- Belgeyi beş adımda doğrulama
- Yönetmelik hidrant sisteminden ne istiyor
- Yerüstü hidrantta bakılacak altı teknik başlık
- Kuru tip tasarım ve donma koruması
- Valftek VYH yerüstü yangın hidrantı
- Valftek'in belge envanteri
- Teslimat ve saha desteği
- Sık sorulan sorular
TSE belgeli yangın hidrantı ne demek
TSE belgeli yangın hidrantı, TS EN 14384 standardına uygunluğu Türk Standardları Enstitüsü tarafından belgelendirilmiş yerüstü hidrant demek. Belgelendirme ürün bazında yapılıyor. Belgede hangi modelin ve hangi anma çaplarının kapsandığı yazıyor. Aynı üreticinin belgeli bir ürünü ile belgesiz bir ürünü aynı kataloğda yan yana durabiliyor.
Satın alma tarafında en sık yapılan hata, belgeyi firma niteliği sanmak. Belge bir kalite yönetim sertifikası değil. ISO 9001 firmanın süreçlerini, TS EN 14384 ise tek bir ürünün test edilip uygun bulunduğunu gösteriyor. İkisi birbirinin yerine geçmiyor.
Belge ürüne ait, firmaya değil
Belgede yazan ürün adı ve çap aralığı, teklif edilen ürünle birebir örtüşmek zorunda. DN100 için belgelendirilmiş bir hidrant serisinin DN150 versiyonu otomatik olarak kapsama girmiyor. Teklifteki ölçü belgede yoksa o ölçü belgesiz sayılır.
Bir nüans daha var: belgeyi size ileten taraf ile ürünü üreten taraf aynı olmayabiliyor. Bayi kendi antetli kağıdıyla üreticinin belgesini iletiyor. Belgedeki firma unvanının teklifteki üretici unvanıyla eşleşip eşleşmediğine bakın.
TS EN 14384 neyi kapsıyor
TS EN 14384, yerüstü yangın hidrantlarının tasarım, malzeme ve performans şartlarını tanımlayan standart. Standart ayrıca hidrantları yapısına göre A, B, C ve D tiplerine ayırıyor.
Standart kapsamında test edilen başlıklar:
- Basınca dayanım
- Sızdırmazlık
- Gövde ve iç parça malzemeleri
- Çıkış bağlantılarının yapısı
- İşletme kuvveti
- Donmaya karşı davranış
Standart tek başına çalışmıyor, yanında referans verdiği başka standartlar da var:
| Konu | Atıf yapılan standart |
|---|---|
| Çalıştırma ve su boşaltma testi | TS EN 1074-6 |
| Sızdırmazlık ve mekanik dayanım | TS EN 1074-1 |
| Giriş flanş bağlantısı | TS EN 1092-1 / TS EN 1092-2 |
| Elastomer conta malzemesi | TS EN 681-1 |
| Kaplama | TS EN 14901 |
Sektörde yaygın kullanılan teknik şartnameler üç sayıyı ortak olarak istiyor:
- Basınç sınıfı: PN10 ile PN16 arası
- Debi: en az 1900 litre/dakika
- Açma kapama dayanımı: 1000 çevrim
Belgeyi beş adımda doğrulama
TS EN 14384 belgesi beş adımda doğrulanıyor. Önce belgenin taranmış kopyası isteniyor. Ardından belgedeki standart numarası, kapsanan model ve anma çapları, belgeyi veren kurum ile geçerlilik tarihi ve son olarak belgedeki firma unvanı kontrol ediliyor. Beşinci adım, belgenin gerçekten teklif veren üreticiye ait olduğunu gösteriyor.
Sırayı bozmayın, her adım bir öncekinin üzerine kuruluyor.
- Belgenin kendisini isteyin. Üreticiden ürüne ait belgenin taranmış halini isteyin. "Belgemiz var" beyanıyla yetinmeyin.
- Standart numarasını okuyun. Belgede TS EN 14384 yazıyor mu? Başka bir TS numarası varsa o belge başka bir ürüne ait.
- Kapsamı kontrol edin. Belge hangi modeli ve hangi anma çaplarını kapsıyor? Teklif ettiğiniz ölçü listede var mı?
- Kurum ve tarihi görün. Belgeyi veren kurum hangisi, geçerlilik tarihi geçmiş mi? Süresi dolmuş belge geçersiz.
- Unvanı karşılaştırın. Belgedeki firma unvanı ile teklifteki üretici unvanı aynı mı?
Beşinci adım en sık atlanan adım. İlk dördü kontrol edilip son adım atlandığında, elinizde başka bir üreticinin belgesiyle satın alınmış bir ürün kalabiliyor.
| Adım | Ne kontrol edilir | Uygun değilse sonuç |
|---|---|---|
| 1 | Belgenin fiziki kopyası | Doğrulama yapılamaz |
| 2 | TS EN 14384 numarası | Ürün başka standarda belgeli |
| 3 | Kapsanan model ve çaplar | Teklif edilen ölçü belgesiz |
| 4 | Belgelendirme kurumu ve tarih | Belge geçersiz |
| 5 | Firma unvanı eşleşmesi | Belge başka üreticiye ait |
Yönetmelik hidrant sisteminden ne istiyor
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 95. maddesi hidrant sistemini tanımlıyor. Madde; sistem debisini, hidrant çıkışındaki basıncı, hidrantlar arası azami mesafeyi, binalara uzaklığı ve boru anma çapını belirliyor. Ürün seçimi kadar yerleşim de bu maddeye tabi, dolayısıyla proje aşamasında ikisi birlikte okunmalı.
Maddenin pratikte en çok karşılığı olan başlıkları şunlar:
- Sistem debisi en az 1900 litre/dakika. Tehlike sınıfına göre artıyor.
- Hidrant çıkışında en az 700 kPa, yani 7 bar basınç isteniyor.
- Hidrantlar binalardan ortalama 5 ile 15 metre uzağa yerleştiriliyor.
- Ring sistemi kurulmayan hatlarda boru anma çapı en az 100 mm olmalı.
- Kapalı alanı 5000 m² üzerinde olan yerleşim bölgelerinde dış hidrant sistemi zorunlu.
Hidrantlar arası mesafe risk sınıfına göre değişiyor:
| Risk sınıfı | Hidrantlar arası azami mesafe |
|---|---|
| Çok riskli | 50 m |
| Riskli | 100 m |
| Orta riskli | 125 m |
| Az riskli | 150 m |
Son maddedeki 100 mm şartı ürün seçimini doğrudan etkiliyor. Hattın anma çapı DN100 ise hidrant çapının bunun altına düşmesi mantıklı olmuyor.
Yerüstü hidrantta bakılacak altı teknik başlık
Yerüstü yangın hidrantı seçerken altı başlık teklifleri karşılaştırmaya yetiyor: anma çapı, boy, basınç sınıfı, gövde malzemesi, sızdırmazlık elemanları ve çıkış rakor normu. Bu altı kalem hem ürünün sahadaki performansını hem de hatta uyumunu belirliyor. Belge doğrulandıktan sonra teklif karşılaştırması bu başlıklar üzerinden yapılıyor.
Anma çapı. Yerüstü hidrantlarda yaygın çaplar DN80, DN100 ve DN150. Çap hattın debisine göre belirleniyor, kataloğa göre değil.
Boy. Gömülü kısım ile yer üstündeki kısım arasındaki ölçü, hattın derinliğine göre seçiliyor. Yaygın boylar 1000, 1435, 1750 ve 2150 mm. Yanlış boy seçimi sahada dönüşü olmayan bir hata. Hidrant ya toprak seviyesinin altında kalıyor ya da fazla yükseliyor.
Basınç sınıfı. Yerüstü hidrantlarda PN16 yaygın. Hattın işletme basıncıyla uyumlu olması gerekiyor.
Gövde malzemesi. Demir döküm gövde yaygın tercih. Malzeme hem mekanik dayanımı hem korozyon davranışını belirliyor.
Sızdırmazlık ve sit. Elastomer sızdırmazlık elemanları ve paslanmaz çelik sit bir arada çalışıyor. İkisi, yıllarca açılmamış bir armatürün ilk denemede açılmasını sağlıyor. Teklif karşılaştırmasında en çok gözden kaçan kalem bu.
Çıkış rakorları. Yaygın çıkış ölçüleri 2 inç, 2,5 inç ve 4 inç. Rakor normunun bölgedeki itfaiye ekipmanıyla uyumlu olması şart. Ülkeye ve kuruma göre farklı normlar kullanılıyor, bu yüzden sipariş öncesi teyit alın.
Kuru tip tasarım ve donma koruması
Kuru tip yerüstü hidrant, kapalı konumdayken gövdesinde su tutmayan hidrant demek. Kapatma noktası zemin altında, donma hattının aşağısında duruyor. Hidrant kapatıldığında gövdede kalan su otomatik tahliye deliğinden kendiliğinden boşalıyor. Bu iki özellik birlikte çalıştığında kış aylarında gövdede donacak su kalmıyor.
İkisinden biri eksik olduğunda sonuç aynı. Gövdede kalan su donuyor. Buz gövdeyi çatlatıyor veya mekanizmayı kilitliyor. Hidrant ihtiyaç anında açılmıyor.
Tasarımda bir ayrıntı daha var. Akış yönünde genişleyen gövde yapısı, donan suyun gövdeyi çatlatmadan yukarı doğru genişlemesine imkan veriyor. Donma tamamen engellenemediğinde hasarı sınırlayan ikinci katman bu.
Bir noktaya daha dikkat: hidrantı hızlı kapatmak hatta koç darbesi yaratabiliyor. Basınç dalgası hem hidrantı hem hattı zorluyor.
Valftek VYH yerüstü yangın hidrantı
Valftek 1998'de kurulmuş bir endüstriyel vana üreticisi. Üretimini Kocaeli Kartepe'deki 11.000 m² tesisinde yapıyor. Yerüstü yangın hidrantı VYH model adıyla üretiliyor ve TS EN 14384 kapsamında belgelendirilmiş durumda.
| Başlık | Değer |
|---|---|
| Model | VYH |
| Anma çapları | DN80, DN100, DN150/100 dirsekli |
| Boylar | 1000, 1435, 1750, 2150 mm |
| Gövde malzemesi | Demir döküm |
| Basınç sınıfı | PN16 |
| Çalışma sıcaklığı | +80 °C'ye kadar |
| Standart | TS EN 14384 |
| Uygulama | Yangın suyu |
Tasarım özellikleri:
- Dona karşı otomatik tahliye
- Akışkan yönünde kapatma
- Akış yönünde genişleyen gövde
- Talep edilmesi durumunda farklı normda rakor bağlantısı
Ürünün TS EN 14384 belgesi ve teknik broşürü ürün sayfasından indirilebiliyor.
Valftek'in belge envanteri
Yangın hidrantı dışındaki belgeler de yayında. Bir tedarikçiyi değerlendirirken tek ürünün belgesi kadar belge envanterinin genişliği de bilgi veriyor.
| Kapsam | Belge |
|---|---|
| Kalite yönetimi | ISO 9001:2015 |
| Basınçlı ekipman | PED 2014/68/EU |
| Genel amaç küresel vanalar | TS 3148 |
| Doğal gaz küresel vanalar | TS EN 331, TS 9809 |
| Glob vanalar | TS EN 13789 |
| Pislik tutucular | TS 11494 |
| Yangın hidrantları | TS EN 14384 |
| Hizmet yeterliliği | TS 12844 |
| Monoblok küresel vanalarda yangına dayanım | API 6FA, ISO 10497 |
Belgelerin tamamı sertifikalar sayfasında indirilebilir dosyalar halinde duruyor.
Teslimat ve saha desteği
Valftek Türkiye genelinde 5 bölge müdürlüğü ve 19 bayiyle çalışıyor. Ürün ve yedek parça temini tek merkeze bağlı değil, bölge üzerinden yürüyor. Proje bazında teslim süresini belirleyen üç tercih var: anma çapı, boy ve rakor normu.
Bu üçünü baştan iletmeniz teslim süresini kısaltıyor. Rakor normu özellikle kritik, çünkü sonradan değiştirilmesi gereken bir kalem değil.
Sık sorulan sorular
TSE belgeli yangın hidrantı üreticisi nasıl bulunur?
Üreticiden ürüne ait belgenin kendisini isteyin. Belgede beş şeyi kontrol edin: TS EN 14384 numarası, kapsanan anma çapları, belgeyi veren kurum, geçerlilik tarihi ve firma unvanı. Bu beş kontrolü geçen üretici doğrulanmış sayılır.
Yerüstü yangın hidrantı hangi standarda tabi?
TS EN 14384. Standart yerüstü hidrantların tasarım, malzeme ve performans şartlarını tanımlıyor. Basınca dayanım, sızdırmazlık, işletme kuvveti ve donmaya karşı davranış bu kapsamda test ediliyor.
Belge firmaya mı ürüne mi ait?
Ürüne ve kapsadığı anma çapı aralığına ait. "Firmanın belgesi var" ifadesi tek başına yeterli değil. Teklif edilen çap belgenin kapsamında değilse o ölçü belgesiz sayılır.
TSE belgesi ile ISO 9001 aynı şey mi?
Değil. ISO 9001 firmanın kalite yönetim sistemini belgeliyor. TS EN 14384 ise tek bir ürünün standarda göre test edilip uygun bulunduğunu gösteriyor. Biri diğerinin yerine geçmiyor.
Hangi anma çapları yaygın?
DN80, DN100 ve DN150. Çap hattın debisine göre belirleniyor. Ring sistemi kurulmayan hatlarda yönetmelik boru anma çapını en az 100 mm istiyor.
Hidrant boyu nasıl seçilir?
Hattın derinliğine göre. Yaygın boylar 1000, 1435, 1750 ve 2150 mm. Boy, gömülü kısım ile yer üstündeki kısım arasındaki ölçüyü ifade ediyor ve sahada sonradan değiştirilemiyor.
Kuru tip hidrant ne demek?
Kapalı konumdayken gövdesinde su kalmayan hidrant. Kapatma noktası zemin altında, donma hattının altında olduğu için gövdede donacak su bulunmuyor.
Otomatik tahliye neden gerekli?
Hidrant kapatıldığında gövdede kalan suyun kendiliğinden boşalmasını sağlıyor. Tahliye çalışmazsa kalan su kışın donuyor, gövdeyi çatlatıyor veya mekanizmayı kilitliyor.
Çıkış rakoru hangi ölçülerde olur?
Yaygın çıkış ölçüleri 2 inç, 2,5 inç ve 4 inç. Rakor normunun bölgedeki itfaiye ekipmanıyla uyumlu olması gerekiyor. Ülkeye ve kuruma göre farklı normlar kullanılıyor.
Yönetmelik hidrantlar arası kaç metre istiyor?
Risk sınıfına göre değişiyor. Çok riskli bölgelerde 50 metre, riskli bölgelerde 100 metre. Orta riskli bölgelerde 125 metre, az riskli bölgelerde 150 metre.
Valftek'in yangın hidrantı belgesi var mı?
VYH model yerüstü yangın hidrantı TS EN 14384 kapsamında belgelendirilmiş durumda. Belge ürün sayfasından indirilebiliyor.
Yedek parça temini nasıl işliyor?
Türkiye genelinde 5 bölge müdürlüğü ve 19 bayi üzerinden yürüyor. Temin tek bir merkeze bağlı değil.
Özet
TSE belgeli yerüstü yangın hidrantı ararken bakılacak standart TS EN 14384.
Belgeyi doğrularken beş şeye bakın: belgenin kendisi, standart numarası, kapsadığı anma çapları, belgeyi veren kurum ile tarih, firma unvanı.
Ürün tarafında altı kalem belirleyici: anma çapı, boy, basınç sınıfı, gövde malzemesi, sızdırmazlık elemanları ve çıkış rakor normu. Donma riskine karşı kuru tip tasarım ve otomatik tahliye aranmalı.
Yerleşim tarafında Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 95. maddesi geçerli. Debi, basınç ve hidrantlar arası mesafe bu maddeye göre belirleniyor.
Valftek'in VYH model yerüstü yangın hidrantı DN80 ile DN150 arasında, dört ayrı boyda üretiliyor. Gövde demir döküm, basınç sınıfı PN16. Ürün TS EN 14384 kapsamında belgelendirilmiş durumda.