Glob Vana Revizyonu Sahada mı Yapılır, Atölyeye mi Gönderilir?

Bir vana kaçırmaya başladığında sorulan ilk soru genelde yanlış sorudur: "sökelim mi, sökmeyelim mi?"

Doğru soru şudur: arıza tam olarak nerede? Bu cevaplanmadan verilen her karar ya vananın gereksiz yere sökülmesine ya da sahada boşa harcanan bir güne yol açar.

Bu yazıda kararı beş ölçütle netleştiriyoruz ve hangi işin nerede yapılacağını tek tek yazıyoruz.

Kısa cevap

Ölçüt	Saha müdahalesi	Atölye revizyonu
Arıza tipi	Sızdırmazlık elemanı, salmastra, aktüatör ayarı	Sit ve klape aşınması, gövde hasarı, mil eğriliği
Duruş süresi	Saatler	Günler
Sökme gereksinimi	Vana hattan çıkmaz ya da kısmen sökülür	Vana hattan tamamen çıkar
Test imkânı	Sınırlı, hat üstünde	Basınç ve sızdırmazlık testi tam yapılır
Yedek vana ihtiyacı	Genelde yok	Hattın kapalı kalmaması için gerekir

Kural tek cümledir: hattın bütünlüğünü bozmayan işler sahada, ölçüm ve test gerektiren işler atölyede yapılır. Bu ayrımı netleştirdiğinizde duruş planınız da netleşir.

Valftek 1998'den bu yana endüstriyel vana üretir ve bakım ile revizyon hizmetini tanımlı bir süreç olarak yürütür.

Önce arızayı doğru adlandırın

Bu kararın yanlış verilmesinin en yaygın sebebi arızanın yanlış tanımlanmasıdır.

"Vana kaçırıyor" tek bir arıza değildir. Kaçak sit yüzeyinden, salmastradan, körükten, flanş contasından ya da gövde çatlağından geliyor olabilir. Beşi farklı müdahale gerektirir. Üçünü sahada çözersiniz, ikisini çözemezsiniz.

"Vana tam kapatmıyor" da tek bir arıza değildir. Sebebi sit yüzeyindeki aşınma, hatta kalan yabancı madde, aktüatör strok ayarı ya da mil eğriliği olabilir.

Pratik sonuç şudur: saha mı atölye mi kararını ancak arıza tespitinden sonra verebilirsiniz.

1. Sahada yapabileceğiniz işler

Hattın bütünlüğünü bozmayan ya da yalnızca üst kısmı açan işlerdir.

Salmastra değişimi. En yaygın saha müdahalesidir. Mil çevresindeki sızdırmazlık elemanını değiştirmek çoğu vanada üst kapağı açarak mümkündür.

Körük kontrolü. Körüklü glob vanalarda körüğün durumunu gözle kontrol edersiniz, gerekirse değiştirirsiniz. Değişim vananın iç yapısına girmeyi gerektirir ve kapsamı vanadan vanaya değişir.

Aktüatör ayarı. Strok ayarı, konum geri besleme ayarı ve hava bağlantısı kontrolü. Vana hattan çıkmadan yapılır.

Flanş contası değişimi. Bağlantı yüzeylerindeki kaçaklar içindir. Hattı boşaltırsınız ama vana yerinde kalır.

Cıvata sıkma kontrolü. Sıcaklık çevrimleri sonrası gevşeme için. En hızlı ve en sık atlanan kontroldür.

Temizlik. Hatta kalan yabancı maddeyi alırsınız. Filtresi olmayan hatlarda sık gerekir.

Bu altı işin ortak yanı şudur: özel tezgâh, ölçüm cihazı ya da test standı gerektirmez.

2. Atölye gerektiren işler

Ölçüm, yeniden işleme ya da test gerektiren işlerdir.

Sit ve klape yüzeyi işleme. Aşınmış yüzeyleri yeniden işlemek tezgâh ister. Sahada yapılan bir taşlama yüzey geometrisini bozabilir.

Mil doğruluk kontrolü. Mil eğriliğini ölçerek tespit edersiniz ve bunun için ölçüm düzeneği gerekir.

Gövde hasarı. Çatlak, erozyon ya da korozyon. Değerlendirme ve onarım kararı atölyede verilir.

Basınç testi. Revizyon sonrası gövde basınç testi ve sızdırmazlık testi. Hat üstünde eşdeğer koşulları kuramazsınız.

Kaplama ve yüzey koruması. Kumlama ve boyama atölye koşulları ister.

Tam revizyon. Bütün iç parçaların değişimi ve vananın yeniden montajı.

Bu altı işin ortak yanı şudur: sonucun ölçülerek doğrulanması gerekir. Ölçülmeden geri dönen bir vana hakkında elinizde hiçbir kayıt olmaz.

3. Duruş süresi kararı çoğu zaman tek başına belirler

Teknik olarak atölyeye gitmesi gereken bir vana, duruş pencereniz buna izin vermiyorsa sahada geçici olarak ele alınabilir. Bu bir tercihtir ve açıkça yazmak gerekir.

Planlı duruş varsa atölye revizyonu tercih edilen yoldur. Vana sökülür, tam revizyon yapılır, test edilerek geri döner.

Planlı duruş yoksa sahada yapılabilecek müdahaleyi uygularsınız ve vanayı bir sonraki planlı duruşa kadar izlemeye alırsınız. Bu bir çözüm değil, bir ertelemedir. Kayıt altına alın.

Yedek vananız varsa karar kolaylaşır. Yedeği takarsınız, asıl vana atölyeye gider, hat açık kalır. Kritik hatlar için yedek vana bulundurmak bu yüzden planlamanın parçasıdır.

Yedek vananız yoksa atölye süresi doğrudan duruş süreniz olur ve kararı bu süreye göre verirsiniz.

Tesis tarafındaki karşılığı nettir: kritik vana listesini çıkarmış ve o vanalar için yedek bulundurmuş bir tesiste bu karar teknik bir karar olarak kalır. Aksi halde takvim kararına döner.

4. Beş soruda karar

1. Arıza tespiti yapıldı mı? Yapılmadıysa önce onu yapın. Kaçağın nereden geldiğini bilmeden karar veremezsiniz.

2. Arıza sızdırmazlık elemanında mı, oturma yüzeyinde mi? İlki sahada, ikincisi atölyede çözülür.

3. Sonucun ölçülerek doğrulanması gerekiyor mu? Gerekiyorsa atölye.

4. Planlı duruş pencereniz var mı? Varsa atölye. Yoksa geçici saha müdahalesi ve kayıt.

5. Yedek vananız var mı? Varsa atölye kararı serbestleşir.

İkinci soru en belirleyici olanıdır. Dördüncü soru ise kararı en çok değiştirendir.

5. Her iki durumda da isteyeceğiniz belgeler

Revizyonun nerede yapıldığından bağımsız olarak, iş bittiğinde elinizde olması gereken kayıtlar şunlardır.

Arıza tespit raporu. Ne bulundu, nereden kaynaklandı.

Yapılan işlem listesi. Hangi parçalar değişti, hangi işlemler uygulandı.

Kullanılan parça listesi. Parça numaraları ve orijinal parça beyanı.

Test sonucu. Atölye revizyonunda basınç ve sızdırmazlık testi sonucu. Saha müdahalesinde yapılabilen kontrollerin kaydı.

Sıkma değerleri. Yeniden montajda uygulanan cıvata sıkma sırası ve değerleri.

Sonraki bakım önerisi. Bir sonraki kontrolün ne zaman yapılması gerektiği.

Altısını da isteyebilirsiniz ve altısı da vananın ikinci revizyonunda işinize yarar. Kayıt tutulmayan bir vanada her revizyon sıfırdan başlar.

Valftek'in bakım ve revizyon hizmetinde orijinal yedek parça kullanımı tanımlıdır. Kapsamı bakım ve revizyon hizmeti sayfasında okuyabilirsiniz.

6. Ürün grubu kararı etkiler

Aynı soru farklı vana gruplarında farklı cevaplanır. Çalışma aralığı geniş olan vanalarda atölye eşiği daha erken devreye girer.

Metal körüklü glob vanalar. Ölçü aralığı DN15-250, basınç sınıfları PN16, PN25 ve PN40, sıcaklık aralığı eksi 20 ile artı 400 santigrat derece. TS EN 13789, basınçlı ekipman direktifi ve TA-Luft gerekliliklerine göre tanımlıdır. Körük bu grupta atölye kararını öne çeken bileşendir, çünkü bütünlüğünü doğrulamak ölçüm gerektirir.

Standart glob vanalar. DN15-250, PN16 ve PN25, eksi 20 ile artı 350 santigrat derece. Salmastralı yapıda saha müdahalesi alanı daha geniştir.

Pistonlu vanalar. DN15-200, PN16, PN40 ve PN63, eksi 29 ile artı 400 santigrat derece. API 6FA ve BS 6775 kapsamında tanımlıdır.

Sıcaklık ve basınç sınıfı yükseldikçe revizyon sonrası testin önemi artar ve karar atölye yönüne kayar. Ürün gruplarını glob vanalar kategori sayfasında görebilirsiniz.

7. Tesis tarafında yapmanız gerekenler

Bu kararı kolaylaştıran hazırlık tedarikçiden bağımsızdır.

Kritik vana listesi çıkarın. Duruşa yol açacak vanaları belirleyin. Liste genelde sandığınızdan kısadır.

Kritik vanalar için yedek bulundurun. Yedeğiniz varsa atölye kararı teknik bir karar olarak kalır.

Revizyon kiti bulundurun. Saha müdahalesi için gereken sızdırmazlık elemanları hazır olsun.

Vana etiket bilgilerini kaydedin. Etiket okunmaz hale gelmeden model, ölçü ve basınç sınıfını kayda geçirin.

Kesit resimlerini arşivleyin. Teslimatla aldığınız belgeleri revizyon sırasında ararsınız.

Revizyon kaydı tutun. Hangi vanada, ne zaman, ne yapıldı.

Altı maddenin altısı da sizin işinizdir ve bu kararın yarısını bu altı madde çözer.

Sık yapılan dört hata

Tespit yapmadan sökmek. Sahada çözülebilecek bir arıza için vanayı hattan çıkarmak gereksiz duruş üretir.

Sit yüzeyini sahada işlemeye çalışmak. Yüzey geometrisini bozar ve sorunu büyütür.

Geçici müdahaleyi kalıcı saymak. Duruş penceresi olmadığı için yapılan müdahaleyi kayıt altına almazsanız, vana bir sonraki arızada sıfırdan değerlendirilir.

Sıkma değerlerini kayda geçirmemek. Uygulanan değerler bilinmediğinde bir sonraki müdahalede aynı iş tekrarlanır.