Endüstriyel Şamandıra Neden Takılır? Kondenstop, Sıvı Atıcı, Hava Atıcı ve Manyetik Seviye Göstergesi

Endüstriyel bir şamandıra çoğunlukla üç nedenle takılır. Birincisi hareketini engelleyen kir ve parçacık. İkincisi şamandırayı ezen ya da içine su dolduran mekanik zorlanma. Üçüncüsü uygulamaya uymayan seçim ya da montaj. Kalıcı çözüm şamandırayı değiştirmek değil, bu üç nedenden hangisinin geçerli olduğunu bulmak. Belirti çoğu zaman başka yerde görülür: kondens tahliye edilmez, basınçlı hava hattında su birikir ya da gösterge tankta olmayan bir seviyeyi gösterir.

Bu yazı dört ekipmandaki şamandırayı kapsıyor: şamandıralı kondenstop, şamandıralı sıvı atıcı, şamandıralı hava atıcı ve manyetik seviye göstergesi. Rezervuar, su deposu, olta ve yakıt şamandıraları bu yazının konusu değil.

Yazıda belirtiye göre olası nedenleri, her ekipmanda şamandıranın neden takıldığını, sahada kontrol sırasını ve takılmayı önleyen kuralları bulacaksınız. Bilgiler Valftek'in ürün sayfalarında yayımlanan kullanım, montaj ve bakım dokümanlarına dayanıyor.

İçindekiler

• Şamandıra takılınca hangi belirti görülür
• Şamandıralı kondenstopta şamandıra neden hasar görür
• Şamandıralı sıvı atıcı neden tahliye etmez
• Şamandıralı hava atıcı neden açmaz
• Manyetik seviye göstergesinde şamandıra neden takılır
• Şamandıra takıldığında kontrol sırası
• Takılmayı önleyen montaj ve devreye alma kuralları
• Valftek ürünlerinde şamandıralı tipler
• Sık sorulan sorular

Şamandıra takılınca hangi belirti görülür

Şamandıra takıldığında belirti ekipmana göre değişir. Kondenstop kondens atmaz, sıvı atıcı suyu tahliye etmez, hava atıcı hattaki havayı bırakmaz, manyetik gösterge ise sabit kalır ya da yanlış seviye gösterir. Aynı belirti farklı ekipmanlarda farklı nedenden doğduğu için ilk adım ekipman tipini ve etiket değerlerini doğrulamak. Tablo en sık belirtileri ve ilk kontrol noktasını gösteriyor.

Şu detay önemli: tablodaki nedenlerin çoğu şamandıranın kendisinden değil, montajdan ve seçimden kaynaklanıyor. Şamandırayı değiştirmek bu durumlarda sorunu çözmez, yalnızca bir süre erteler.

Şamandıralı kondenstopta şamandıra neden hasar görür

Şamandıralı kondenstopta (şamandıralı buhar kapanı) şamandıra, kondens seviyesine göre yüzerek tahliye orifisini açar. Su koçu ve donma şamandırayı ezebilir ya da delip içine su doldurabilir. Yüzemeyen şamandıra orifisi açamaz, kondenstop kapalı kalır ve hat su tutar. Valftek'in kondenstop sayfasında yayımlanan Armstrong Buhar El Kitabı da bunu doğruluyor. El kitabına göre şamandıralı tipin su koçuna ve donmaya dayanımı zayıf, arızada ise orifis kapalı kalıyor.

Kitaptaki seçim ve karşılaştırma tablosunda şamandıralı tip ile ters kovalı tipin takılma ve hasarla ilgili satırları şöyle:

Asıl mesele şurada: şamandıra su koçu ya da donma nedeniyle tekrar tekrar hasar görüyorsa yeni şamandıra da aynı şekilde hasar görür. Önce su koçunun ya da donmanın nedeni giderilmeli. Sorun sürüyorsa kondenstop tipinin uygulamaya uygunluğu yeniden değerlendirilmeli. Kondenstop tiplerini buhar kapanları yazımızda, koç darbesinin genel mekanizmasını koç darbesi yazımızda anlattık.

Şamandıra sağlamsa tahliyesizliğin nedeni başka yerdedir. Valftek'in kondenstoplarda sorun giderme talimatına göre şamandıralı tipte hava atıcı düzgün çalışmazsa kondenstopta hava tıkacı oluşması muhtemel. Aynı talimat fazla yüksek basıncı, kirle dolmuş kondenstopu ve aşınmış mekanizmayı da arıza nedenleri arasında sayıyor. Bu nedenleri belirtiye göre kondenstop çalışmıyorsa sorun nerede yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Şamandıralı sıvı atıcı neden tahliye etmez

Şamandıralı sıvı atıcı, basınçlı hava hattı gibi sistemlerde biriken suyu tahliye eder. Şamandıra atıcının gövdesinde bir su seviyesi tutar ve bu seviye bir su kilidi oluşturur. Atıcı denge hattıyla (geri havalandırma) bağlanmamışsa hava atıcıyı kapalı konumda kilitler ve su atıcıya giremez. Sahada bu durum takılmış şamandıra gibi görünür, sorun ise montajdadır.

Valftek'in sıvı atıcı sayfasında yer alan Armstrong montaj dokümanı dokuz bağlantı düzenini değerlendiriyor. Takılmayla ilgili olanlar şunlar:

Denge hattı yoksa ve atıcının önünde su kilidi oluşuyorsa hava atıcıyı kilitler. Denge hattı eklenemiyorsa bu düzen yalnızca çok hafif yükte ve girişi üst bağlantıdan yapılmış atıcıda kabul ediliyor. Kir cebi ya da düzenli temizlenen bir pislik tutucu yoksa orifisin tıkanması zaman meselesi.

Şamandıralı hava atıcı neden açmaz

Şamandıralı hava atıcı, sıvı hatlarındaki havayı dışarı atar. Valftek'in hava atıcı sayfasındaki Armstrong ürün dokümanına göre doğru model üç veriyle seçilir: gereken hava kapasitesi, çalışma basıncı ve sıvının özgül ağırlığı. Orifis, çalışma basıncına göre büyük seçilmişse şamandıra o basınçta orifisi açamaz. Bu durum sahada takılmış şamandıra sanılır.

Doküman bilinçli bir istisnayı da anlatıyor. Bazen hava atıcı yalnızca sistem doldurulurken hava atmak için gerekir. Derin kuyu pompasının devreye alınması ya da boş bir boru veya tankın doldurulması buna örnek. Bu durumda çalışma basıncında açılma şartı aranmayabilir. Bu durumda hızlı hava atmak için büyük orifisli bir model seçilebilir. Ancak bu model hava atıldıktan ve sistem çalışma basıncına ulaştıktan sonra açılmaz.

Doküman seçim için şu yolu veriyor:

• Gereken hava kapasitesine (m³/h) göre orifis çapını kapasite tablosundan bulun.
• Bu orifis çapına sahip modeller arasında, istenen çalışma basıncında ve sıvının özgül ağırlığında çalışabilen modeli seçin.
• Özgül ağırlık tablodaki iki değerin arasında kalıyorsa düşük olan değerin verisini kullanın. Dokümandaki örnekte 0,93 özgül ağırlıklı sıvı için 0,90 verisi kullanılıyor.

Hava atıcıyı sökmeden önce etiketteki modeli ve orifis çapını gerçek çalışma basıncıyla karşılaştırın. Uyumsuzluk varsa sorun şamandırada değil, seçimdedir.

Manyetik seviye göstergesinde şamandıra neden takılır

Manyetik seviye göstergesinde şamandıra, içindeki mıknatısla dış skaladaki silindirleri döndürür. Şamandırayı en çok gövdeye giren kir ve manyetik parçacık takar. Yakındaki mıknatıslanabilir parçalar göstergenin çalışmasını bozabilir. Şamandıra içerideyken yapılan basınç testi ve hızlı devreye alma ise şamandıraya zarar verir. Bu nedenler Valftek'in ürün sayfasındaki montaj, kullanım ve bakım kılavuzlarında açıkça yazıyor.

• Kir, çapak ve curuf. Bakım kılavuzu giriş ve çıkış bağlantılarının temizlenmesini istiyor. Delme ya da kaynaktan kalan çapak ve curuf, korozyondan gelen katı parçacıklar gövdeye girmemeli. Montaj prosedürü de şamandıranın, manyetik alanın çekebileceği yabancı maddelerden arındırılmış olarak yerleştirilmesini şart koşuyor.
• Aşındırıcı parçacıklar. Bakım kılavuzu, proses akışkanında aşındırıcı parçacıklardan ve tesisatta kumlama atığı, talaş ya da kaynak curufundan kaçınılmasını istiyor.
• Mıknatıslanabilir parçalar. Demir, çelik gibi mıknatıslanabilir parçalar göstergenin üzerinde ya da yakınında kullanılmamalı.
• Basınç testi. Tesiste basınç testi yapılacaksa şamandıra göstergeden çıkarılmalı. Bakım kılavuzunun uyarısına göre şamandırayı çıkarmadan gövdeyi test etmek şamandırayı deforme edebilir.
• Hızlı devreye alma. Isıl şoku ve mekanik gerilmeyi önlemek için devreye alma yavaş yapılmalı, kesme vanaları yavaşça açılmalı.
• Donma. Gösterge içinde suyun donması engellenmeli.
• Ters montaj. Gösterge gövdesi üst kısmı yukarıda olacak şekilde monte edilmeli. Ayrı ambalajda gelen şamandıra da üst tarafı yukarı gelecek şekilde yerleştirilmeli.

Basınç testi şamandıraya nasıl zarar verir

Montaj prosedürüne göre şamandıra basınçlandırılmış olabilir ve et kalınlığı ince olabilir. Yüksek sıcaklık ve basınç için üretilen tiplerde şamandıranın içinde, gövdedeki basıncı dengeleyen basınçlı gaz ya da buharlaşan sıvı bulunuyor. Prosedür basınç testinin basınç sınıfının 1,5 katını aşmamasını istiyor ve test basıncı gösterge etiketinde yazıyor. Dışa karşı sızdırmazlık testi ise şamandıra takıldıktan sonra 6 bar kuru havayla yapılıyor.

Yani gövde testi şamandırasız, sızdırmazlık testi şamandırayla yapılır. Şamandırayı çıkarırken basınçlandırılmış olabileceğini unutmayın.

Sarı silindirler ne anlatır

Bazı göstergelerde skalanın alt kısmında sarı ve beyaz silindirler bulunur. Şamandıra düzgün çalışıyorsa bu bölümde beyaz görünür. Sarı görünüyorsa şamandıra göstergenin alt kısmındadır: ya göstergede sıvı yoktur ya da şamandıra hasar görüp batmıştır. Boş göstergede şamandıra alttaki yayın üzerinde durur. Gösterge boş değilken sarı görünüyorsa şamandıra hasarlıdır.

Montaj prosedürü göstergenin periyodik olarak kontrol edilmesini istiyor. Bunun yolu seviyeye yakın silindirlerin dönüşünü gözlemek. Bakım kılavuzuna göre kontrol aralığını işletme kendi koşullarına göre belirliyor. Yeni uygulamalarda doğru aralık bulunana kadar kontrol aralığı günlük kontrole kadar kısaltılmalı.

Göstergenin çalışma prensibini manyetik seviye göstergeleri yazımızda anlattık. Şamandıranın yoğunluğa ve basınca göre boyutlandırılması ise manyetik seviye göstergesi seçim rehberimizde ve proses koşullarına göre seçim yazımızda.

Şamandıra takıldığında kontrol sırası

Şamandıranın takıldığından şüphelendiğinizde ekipmanı hemen sökmeyin. Önce ekipmanı tanımlayın, çalışma koşullarını etiketle karşılaştırın, montajı ve kir yolunu kontrol edin. Sökmeyi en sona bırakın: ezik ya da su dolmuş bir şamandırayı değiştirmek, onu ezen nedeni gidermeden işe yaramaz. Aşağıdaki sıra dört ekipman için de geçerli.

1. Ekipmanı tanımlayın. Etiketten tipi, modeli, basınç sınıfını ve tasarım verisini okuyun.
2. Çalışma koşullarını karşılaştırın. Gerçek çalışma basıncını ve akışkanın özgül ağırlığını etiket ve seçim verisiyle karşılaştırın.
3. Montajı kontrol edin. Montaj yönünü, sıvı atıcıda denge hattını ve giriş bağlantısını, manyetik göstergenin çevresindeki metal parçaları kontrol edin.
4. Kir yolunu kontrol edin. Pislik tutucuyu ve kir cebini kontrol edin, gerekiyorsa blöf yapın.
5. Belirtiyi okuyun. Kondenstopta ve sıvı atıcıda tahliyenin olup olmadığına, manyetik göstergede silindirlerin konumuna bakın.
6. Güvenli söküm yapın. Ekipmanı hattan ayırın, basıncını alın ve ortam sıcaklığına soğumasını bekleyin. Şamandırayı ezik, su dolmuş ya da yüzeyine parçacık yapışmış olup olmadığına göre inceleyin.
7. Nedeni giderin. Yüzeyine parçacık yapışmış şamandırayı temizleyin, ezik ya da su dolmuş şamandırayı değiştirin. Değiştirmeden önce su koçunun, donmanın ya da test hatasının nedenini giderin.

Takılmayı önleyen montaj ve devreye alma kuralları

Takılmaların çoğu montajda ve devreye almada önlenebilir. Başlıca önlemler hattı temiz teslim etmek, kiri ekipmana ulaşmadan tutmak, sıvı atıcıyı denge hattıyla bağlamak ve manyetik göstergede basınç testini şamandırasız yapmak. Devreye almayı yavaş yapmak ve modeli çalışma basıncına göre seçmek de bu listeye giriyor.

• Montajdan önce hattı ve bağlantıları çapak, curuf ve korozyon parçacıklarından temizleyin.
• Kondenstopun ve sıvı atıcının önüne kir cebi ya da pislik tutucu koyun, pislik tutucuyu düzenli blöf edin. Valftek'in VPT pislik tutucuları boşaltma tapalı olarak üretiliyor.
• Sıvı atıcıyı denge hattıyla bağlayın. Denge hattı yoksa ve yük çok hafifse girişi üst bağlantıdan yapın.
• Manyetik göstergede basınç testinden önce şamandırayı çıkarın, göstergenin yakınına mıknatıslanabilir parça koymayın.
• Kesme vanalarını yavaşça açın, donma riski olan yerlerde önlem alın.
• Hava atıcının orifisini çalışma basıncına ve sıvının özgül ağırlığına göre seçin.
• Su koçu ya da donma nedeniyle şamandırası sık hasar gören kondenstopta tip seçimini gözden geçirin.

Valftek ürünlerinde şamandıralı tipler

Valftek'in Armstrong ürün grubunda kondenstoplar, sıvı atıcılar ve hava atıcılar şamandıralı tipte bulunuyor. Valftek ve BONETTI manyetik seviye göstergelerinin ürün sayfaları ise özel şamandıra tasarımını ve şamandıra arıza uyarısını özellikler arasında sayıyor. Ürün sayfalarındaki teknik değerler aşağıda. Montaj ve bakım dokümanları da aynı sayfalarda yer alıyor.

Sık sorulan sorular

Şamandıra neden takılır?

Endüstriyel ekipmanlarda üç ana neden var: kir ve parçacık, mekanik zorlanma, uygulamaya uymayan seçim ya da montaj. Kir şamandıranın hareketini engeller. Su koçu ve donma gibi zorlanmalar ise şamandırayı ezebilir ya da içine su doldurabilir.

Şamandıralı kondenstop neden kondens atmaz?

Şamandıra ezilmiş ya da su almış olabilir, bu durumda orifis kapalı kalır. Şamandıra sağlamsa hava tıkacı, fazla yüksek basınç ya da kir aranır. Önce çalışma basıncını ve hava atıcıyı kontrol edin.

Şamandıralı kondenstop arızalanınca açık mı kalır, kapalı mı?

Valftek'in kondenstop sayfasındaki Armstrong el kitabına göre şamandıralı tipte arıza durumunda orifis kapalı kalır. Bu yüzden arıza çoğunlukla hatta su birikmesiyle fark edilir.

Sıvı atıcıda hava kilidi nedir?

Şamandıra atıcının gövdesinde bir su seviyesi tutar ve bu seviye su kilidi oluşturur. Denge hattı yoksa hava atıcıyı kapalı konumda kilitler. Çözüm atıcıyı denge hattıyla bağlamak.

Hava atıcı neden çalışma basıncında açılmaz?

Orifis çalışma basıncına göre büyük seçilmiş olabilir. Yalnızca dolum sırasında hava atmak için seçilen büyük orifisli modeller, sistem çalışma basıncına ulaştıktan sonra açılmaz.

Manyetik seviye göstergesi neden yanlış seviye gösterir?

Şamandıraya manyetik parçacık ya da çapak yapışmış, yakında mıknatıslanabilir bir parça kullanılmış ya da şamandıra hasar görüp batmış olabilir. Sıvı varken alt skalada sarı silindir görünüyorsa şamandıra hasarlıdır.

Basınç testinde manyetik göstergenin şamandırası çıkarılmalı mı?

Evet. Valftek'in kılavuzlarına göre şamandırayı çıkarmadan gövdeyi test etmek şamandırayı deforme edebilir. Dışa karşı sızdırmazlık testi ise şamandıra takıldıktan sonra 6 bar kuru havayla yapılır.

Takılan şamandıra temizlenir mi, değiştirilir mi?

Yüzeyine parçacık yapışmış bir şamandıra temizlenebilir. Ezik ya da içine su dolmuş şamandıra değiştirilir. Önce ona zarar veren neden giderilmeli, yoksa yeni şamandıra da aynı şekilde hasar görür.

Özet

Endüstriyel bir şamandıra çoğunlukla kir ve parçacık, mekanik zorlanma ya da uygulamaya uymayan seçim ve montaj nedeniyle takılır.

Şamandıralı kondenstopta su koçu ve donma şamandırayı ezebilir ya da içine su doldurabilir, kondenstop kapalı kalır. Sıvı atıcıda denge hattı eksikliği hava kilidi yaratır. Hava atıcıda çalışma basıncına göre büyük orifis şamandıranın açmasını engeller. Manyetik göstergede ise kir, yakındaki mıknatıslanabilir parçalar, şamandırayla yapılan basınç testi ve hızlı devreye alma öne çıkar.

Şamandırayı değiştirmeden önce nedeni bulun. Uygulamanıza uygun ürünü ve dokümanı belirlemek için Valftek'in satış bölge müdürlüklerine ulaşabilirsiniz.