Kısa cevap
Bu üç kısaltma aynı şeyi ölçmüyor, bu yüzden birbirine "çevrilmiyor".
DN çaptır. PN ve ANSI Class basınç sınıfıdır ve ikisi farklı sistemlere ait.
| Gösterim | Neyi anlatır | Birimi | Karşılığı |
| DN | Anma çapı | Birimsiz (mm tabanlı) | İnç karşılığı tam |
| PN | Anma basıncı | Bar | Class karşılığı yaklaşık |
| ANSI / ASME Class | Basınç-sıcaklık sınıfı | Pound tabanlı | PN karşılığı yaklaşık |
DN ile inç arasında birebir bir tablo var ve bu kesin. PN ile Class arasında ise kesin bir çevrim yok; yalnızca yaklaşık karşılıklar var ve gerçek değer malzemeye ve sıcaklığa göre değişiyor.
Bu ayrım, sahada en çok yapılan hatanın kaynağı.
DN nedir?
DN, anma çapı anlamına geliyor ve boru ile armatürün nominal ölçüsünü belirtiyor. Birimsiz bir sayı; milimetre tabanlı ama gerçek iç çapa birebir eşit değil.
Yani DN 50 bir vananın iç çapının tam 50 mm olduğu anlamına gelmiyor. Bir boyut sınıfı adı.
DN ile inç arasındaki karşılık standarttır ve değişmez:
| DN | İnç | DN | İnç |
| 10 | 3/8" | 250 | 10" |
| 15 | ½" | 300 | 12" |
| 20 | ¾" | 350 | 14" |
| 25 | 1" | 400 | 16" |
| 32 | 1¼" | 450 | 18" |
| 40 | 1½" | 500 | 20" |
| 50 | 2" | 600 | 24" |
| 65 | 2½" | 700 | 28" |
| 80 | 3" | 800 | 32" |
| 100 | 4" | 900 | 36" |
| 125 | 5" | 1000 | 40" |
| 150 | 6" | 1200 | 48" |
| 200 | 8" | 1400 | 56" |
Tablo DN 2000'e ve 80 inçe kadar aynı mantıkla devam ediyor.
PN nedir?
PN, anma basıncı anlamına geliyor ve bar cinsinden bir referans değer veriyor. PN 16, referans koşulda yaklaşık 16 bar anlamına geliyor.
Kritik ayrıntı: PN değeri her sıcaklıkta geçerli değil. Referans sıcaklık genellikle 20 °C ve sıcaklık yükseldikçe malzemenin taşıyabileceği basınç düşüyor. PN 16 etiketli bir armatür 300 °C'de 16 bar taşımıyor.
Yaygın PN kademeleri: 6, 10, 16, 25, 40, 63, 100, 160, 250, 320, 420.
ANSI Class nedir?
Class, Amerikan sisteminde kullanılan basınç sınıfı. ANSI ve ASME kısaltmaları aynı sistemi işaret ediyor; standardı bugün ASME yayımlıyor.
Class değeri bir bar karşılığı değil, bir basınç-sıcaklık eğrisinin adı. Yani Class 150 tek bir basınç değeri değil; malzeme grubuna göre değişen bir tablonun başlığı.
Yaygın Class kademeleri: 150, 300, 600, 900, 1500, 2500.
Dövme ve kaynaklı bağlantılarda ayrıca 800 lb gibi ara kademeler kullanılıyor.
Neden "çevrim" doğru kelime değil?
İki sistem farklı mantıkla kurulmuş.
PN sabit bir referans sıcaklıkta bar verir. Değer tek bir sayı.
Class bir eğri tanımlar. Aynı Class değeri, malzeme grubuna ve sıcaklığa göre farklı basınçlara karşılık geliyor.
Bu yüzden PN 16'nın Class karşılığı diye kesin bir sayı yok. Sahada kullanılan yaklaşık karşılıklar şöyle:
| PN | Yaklaşık Class karşılığı |
| PN 10 – PN 16 | Class 150 |
| PN 25 – PN 40 | Class 300 |
| PN 63 – PN 100 | Class 600 |
| PN 150 | Class 900 |
| PN 250 | Class 1500 |
| PN 420 | Class 2500 |
Bu tablo flanş delik düzeni ve boyut eşleşmesi için değil, kabaca basınç seviyesi karşılaştırması için kullanılıyor. İki sistemin flanşları birbirine doğrudan takılmıyor; delik sayısı, çapı ve bölüm dairesi farklı.
Doğru yöntem: aday ürünün teknik föyündeki basınç-sıcaklık tablosuna bakıp, çalışma sıcaklığınızdaki gerçek basınç değerini okumak. Karşılık tablosu bir ön eleme aracı, karar aracı değil.
Ürün etiketi nasıl okunur?
Bir vana etiketinde tipik olarak şunlar yer alıyor: çap, basınç sınıfı, gövde malzemesi, sıcaklık aralığı ve bağlantı tipi.
Örnek olarak Valftek ürün gruplarındaki gösterimler:
| Ürün grubu | Çap | Basınç sınıfı | Sıcaklık |
| Pistonlu vanalar | DN15-DN200 flanşlı, ½"-2" dişli | PN16, PN40, PN63 ve ANSI 150-300-800 lb | -29 / +400 °C |
| Dövme çelik küresel vanalar | DN15-DN50 flanşlı, ½"-2" dişli | PN40 ve ASME 150/300, 600/800 lb | -46 / +260 °C |
| Yüksek basınç glob vanalar | ½"-4" kaynaklı | ANSI 600-4500 lb | -29 / +650 °C |
| Manyetik seviye göstergeleri | DN15-50 flanşlı | PN16/40 ve ANSI 150-1500 | -20 / +400 °C |
| Camlı seviye göstergeleri | DN20-25 flanşlı | PN16/40/160 ve ANSI 150-1500 | -45 / +300 °C |
| Sürgülü ve glob vanalar | 2"-56" kaynaklı/flanşlı | 150-2500 lb / PN16-420 | -29 / +600 °C |
Seçim yaparken izlenecek sıra
1. Çapı belirleyin. Hat ölçüsünü DN ya da inç olarak netleştirin; ikisi arasındaki karşılık kesin.
2. Çalışma basıncını belirleyin. Normal işletme basıncı ve olası tepe basıncı ayrı ayrı.
3. Çalışma sıcaklığını belirleyin. Bu adım atlanırsa basınç sınıfı seçimi hatalı oluyor.
4. Gövde malzemesini belirleyin. Aynı Class değeri farklı malzemelerde farklı basınca karşılık geliyor.
5. Basınç-sıcaklık tablosuna bakın. Seçtiğiniz malzeme ve sıcaklıkta ürünün gerçek basınç değerini okuyun.
6. Bağlantı tipini eşleştirin. Flanşlı, dişli, soketli ya da alın kaynaklı. Flanşlı seçimde standardın da aynı olması gerekiyor.
Beşinci adım atlanırsa etikette yazan sınıf ile sahadaki gerçek kapasite arasında fark oluşuyor. En sık yapılan hata bu.
Bağlantı tipi de standarda bağlı
Basınç sınıfı doğru seçilse bile bağlantı uymuyorsa montaj yapılamıyor.
Flanşlı bağlantı. Delik sayısı, delik çapı ve bölüm dairesi standarda göre değişiyor. Avrupa ve Amerikan sistemlerinin flanşları aynı nominal değerde bile birbirine takılmıyor.
Dişli bağlantı. Diş standardı belirleyici. Küçük çaplarda yaygın.
Soketli ve alın kaynaklı bağlantı. Yüksek basınç ve yüksek sıcaklık hatlarında tercih ediliyor. Valftek'in yüksek basınç glob vanaları bu grupta.
Wafer ve lug. Kelebek vanalarda kullanılan iki farklı gövde tipi; ikisi aynı şey değil, montaj biçimleri farklı.
Sık yapılan beş hata
1. PN değerini bar sanmak. PN referans sıcaklıktaki değer. Çalışma sıcaklığında gerçek kapasite daha düşük olabiliyor.
2. Class değerini doğrudan bara çevirmek. Class bir eğrinin adı, tek bir basınç değeri değil.
3. DN karşılığını iç çap sanmak. DN bir boyut sınıfı adı, ölçülen iç çap değil.
4. Yaklaşık karşılık tablosunu flanş eşleşmesi için kullanmak. Tablo basınç seviyesi karşılaştırması için; flanşlar birbirine takılmıyor.
5. Sıcaklığı hesaba katmamak. Basınç sınıfı seçiminde sıcaklık, basınç kadar belirleyici.
Sık sorulan sorular
DN, PN ve ANSI basınç sınıfları birbirine nasıl çevrilir?
DN ile inç arasında kesin bir karşılık tablosu var. PN ile ANSI Class arasında kesin bir çevrim yok; yalnızca yaklaşık karşılıklar var çünkü iki sistem farklı mantıkla kurulmuş.
DN ne demek?
Anma çapı. Birimsiz, milimetre tabanlı bir boyut sınıfı adı. Gerçek iç çapa birebir eşit değil.
DN 50 kaç inç?
2 inç. DN 25 bir inç, DN 100 dört inç, DN 150 altı inçtir.
PN ne demek?
Anma basıncı, bar cinsinden. Referans sıcaklıkta geçerli; sıcaklık yükseldikçe taşınabilir basınç düşüyor.
ANSI Class ne demek?
Amerikan sistemindeki basınç sınıfı. Tek bir basınç değeri değil, malzeme grubuna göre değişen bir basınç-sıcaklık eğrisinin adı.
PN 16 kaç Class'a denk gelir?
Yaklaşık Class 150. Ama bu kesin bir çevrim değil; gerçek değer malzemeye ve sıcaklığa bağlı.
PN 40 kaç Class'a denk gelir?
Yaklaşık Class 300. Yine yaklaşık bir karşılık.
ANSI ile ASME arasında fark var mı?
Aynı sistemi işaret ediyorlar; standardı bugün ASME yayımlıyor. Etikette ikisi de görülebiliyor.
Farklı standarttaki flanşlar birbirine takılır mı?
Takılmıyor. Delik sayısı, delik çapı ve bölüm dairesi farklı. Yaklaşık basınç karşılığı olması montaj uyumu anlamına gelmiyor.
Basınç sınıfı seçerken sıcaklık neden önemli?
Malzemenin taşıyabileceği basınç sıcaklıkla düşüyor. Sıcaklık hesaba katılmazsa etiketteki sınıf ile sahadaki gerçek kapasite arasında fark oluşuyor.
Doğru sınıfı nasıl belirlerim?
Çap, çalışma basıncı, çalışma sıcaklığı ve gövde malzemesini belirleyip ürünün basınç-sıcaklık tablosundan gerçek değeri okuyun. Karşılık tablosu ön eleme aracı.
---
DN bir çap, PN ve Class ise iki farklı sistemin basınç sınıfı. DN ile inç arasında kesin bir tablo var; PN ile Class arasında yalnızca yaklaşık karşılıklar var ve karar her zaman ürünün basınç-sıcaklık tablosundan verilir. Valftek'in ürün gruplarındaki çap, basınç sınıfı ve sıcaklık aralıklarını valftek.com üzerinden, teknik dokümanları teknik bilgiler sayfasından inceleyebilirsiniz.