Lisanslı Üretim Vana ile Muadil Vana Arasındaki Fark Nedir?

Lisanslı üretim vanada tasarımın sahibi marka üretim hakkını yazılı sözleşmeyle devrediyor. Ürün aynı tasarıma, aynı model koduna ve aynı teknik veri sayfasına göre üretiliyor. Muadil vanada böyle bir devir yok. Ürün bir başkasına benzetilerek üretiliyor ve kendi ayrı belgesiyle geliyor. Fark gövdenin görüntüsünde değil, arkasındaki belge zincirinde.

Vana tedarik ederken karşınıza üç ayrı şey çıkıyor ve üçü de "aynı ürün" diye anlatılıyor: orijinal, lisanslı üretim ve muadil.

Üçü de sahada aynı işi yapıyor gibi görünüyor. Fark yedek parça gerektiğinde, bir arıza incelendiğinde ya da bir denetim yapıldığında ortaya çıkıyor.

Aşağıda üçünü yan yana koyuyoruz, farkın nerede doğduğunu anlatıyoruz ve tedarik aşamasında hangi belgeleri isteyeceğinizi sırayla veriyoruz.

İçindekiler

• Orijinal, lisanslı üretim ve muadil arasındaki fark
• Lisanslı üretimde ne devrediliyor
• Muadil üründe neyin eksik olduğu
• Muadil vana ne zaman tercih edilebilir
• Belge zinciri yedi adımda nasıl doğrulanır
• İzlenebilirlik ve döküm şarj numarası
• Yedek parça tarafındaki fark
• Valftek tarafında durum
• Sık sorulan sorular

Orijinal, lisanslı üretim ve muadil arasındaki fark

Üç kavram üç ayrı hukuki ilişkiyi tarif ediyor. Orijinal üründe tasarım da üretim de markanın kendisinde. Lisanslı üretimde tasarım markanın, üretim yazılı sözleşmeyle devredilmiş başka bir üreticide. Muadil üründe ise tasarımın sahibiyle üretici arasında hiçbir bağ yok; üretici benzer bir ürünü kendi başına yapıyor.

Orijinal ürün. Tasarımın sahibi olan markanın kendi tesisinde ürettiği ürün. Model kodu, teknik veri sayfası ve kullanım talimatı markanın kendisine ait.

Lisanslı üretim. Tasarımın sahibi markanın üretim hakkını başka bir üreticiye yazılı sözleşmeyle devretmesi. Ürün aynı tasarıma, aynı model koduna ve aynı teknik veriye göre üretiliyor. Üretici, markanın adını taşıyan ürünü kendi tesisinde imal ediyor ve uygunluk belgelerini kendi adına alıyor.

Muadil ürün. Bir ürüne işlev ve ölçü olarak benzeyen, ama tasarımın sahibiyle arasında hak devri bulunmayan ürün. Bağlantı ölçüleri uyabiliyor, iç yapısı ve malzeme seçimi farklı olabiliyor.

Üçü yan yana

Tablodaki en belirleyici satır teknik veri sayfası. Lisanslı üretimde bu belge orijinaliyle aynı. Muadil üründe ayrı bir belge ve içindeki değerler birebir aynı olmak zorunda değil.

Lisanslı üretimde ne devrediliyor

Lisans sözleşmesi bir isim kullanma izninden ibaret değil. Tasarım verisi, malzeme şartnamesi, üretim ve montaj yöntemi, test protokolü ve doküman setinin tamamı devrediliyor. Beşi birlikte devredildiğinde ortaya çıkan ürün orijinaliyle aynı tasarıma göre üretilmiş oluyor. Üreten taraf değişiyor, ürünün kendisi değişmiyor.

Tasarım verisi. Gövde geometrisi, iç parça ölçüleri, sızdırmazlık yüzeyleri ve toleranslar.

Malzeme şartnamesi. Hangi parçanın hangi malzemeden yapılacağı ve hangi standarda göre kabul edileceği.

Üretim ve montaj yöntemi. İşleme sırası, montaj adımları ve sıkma değerleri.

Test protokolü. Hangi testin hangi basınçta ve hangi kabul ölçütüyle yapılacağı.

Doküman seti. Model kodları, teknik veri sayfası, kullanım ve bakım talimatı.

Burada bir nüans var: lisans sözleşmesi ürünün kendisini devretmiyor, üretme hakkını devrediyor. Uygunluk belgesi bu yüzden lisanslı üreticinin adına düzenleniyor, markanın adına değil.

Muadil üründe neyin eksik olduğu

Muadil üründe belge tarafında üç şey eksik kalıyor: tasarım verisine erişim, orijinal doküman ve doğrulanmış yedek parça uyumu. Üçü de ürünün ilk gününde fark edilmiyor. Vana çalışıyor, hat basınç tutuyor, üretim aksamıyor. Eksiklik, yıllar sonra revizyon ya da denetim aşamasında görünür oluyor.

Tasarım verisine erişim yok. Üretici ölçüleri tersine mühendislikle ya da katalog verisinden çıkarıyor. Dış ölçüler tutabiliyor, iç geometri farklı olabiliyor.

Orijinal doküman yok. Elinizdeki teknik veri sayfası ve talimat üreticinin kendi hazırladığı belgeler. Tesisinizdeki mevcut dokümantasyonla eşleşmiyor.

Yedek parça uyumu garanti değil. Aynı vanaya sonradan orijinal ya da lisanslı yedek parça takmak istediğinizde uyum önceden doğrulanmamış oluyor.

Muadil vana ne zaman tercih edilebilir

Muadil ürün kötü ürün demek değil. Belge zincirinin taşıdığı riskin düşük olduğu yerlerde makul bir tercih olabiliyor. Belirleyici olan, o vananın arızalanması durumunda ortaya çıkacak sonucun büyüklüğü.

Riskin düşük sayıldığı durumlar şunlar:

• Hattın kritik olmayan bir kolunda çalışan armatür
• Düşük basınç ve düşük sıcaklık
• Arızası üretimi durdurmayan konum
• Yedeği raftan bulunabilen ürün

Riskin yükseldiği durumlar da net:

• Basınçlı ekipman yönetmeliği kapsamına giren hatlar
• Yangın emniyeti ya da emisyon sızdırmazlığı aranan uygulamalar
• Denetime tabi tesisler
• Durması maliyetli prosesler

Bu başlıklardan biri varsa belge zinciri fiyat farkından daha belirleyici oluyor.

Belge zinciri yedi adımda nasıl doğrulanır

Bir teklifin "orijinal" ya da "lisanslı" olduğu iddiası yedi belgeyle doğrulanıyor. Belgeler sırayla isteniyor, çünkü her biri bir öncekinin üzerine kuruluyor. Yedisinin de yazılı cevabı yoksa iddia beyan olarak kalıyor. Listeyi aşağıda sırasıyla veriyoruz.

1. Lisans ya da temsilcilik beyanı. Tasarımın sahibi markayla arasındaki ilişki yazılı olarak sorulmalı: yetkili temsilci mi, lisanslı üretici mi, bağımsız üretici mi?
2. Model kodu. Teklifteki model kodunun orijinal markanın kod sisteminde karşılığı var mı?
3. Teknik veri sayfası. Belge orijinal markanın belgesi mi, üreticinin kendi hazırladığı bir belge mi?
4. Kullanım ve bakım talimatı. Talimat orijinal markanın adını ve model kodunu taşıyor mu?
5. Uygunluk belgesi. Basınçlı ekipman kapsamındaki ürünlerde ilgili yönetmeliğe göre düzenlenmiş belge ve onu veren onaylanmış kuruluş.
6. Ürüne özel belgeler. Yangına dayanım, emisyon sızdırmazlığı ya da ürünün tabi olduğu diğer standartlara ait belgeler.
7. Malzeme sertifikası. EN 10204 3.1 kapsamında malzeme ve test sertifikası.

Beşinci adımda bir ayrıntı var. Uygunluk belgesinde onaylanmış kuruluşun adı yazıyor. Belgeyi hangi kuruluşun düzenlediği, belgenin kendisi kadar bilgi veriyor.

İzlenebilirlik ve döküm şarj numarası

Döküm şarj numarası, basınç taşıyan gövde ve kapakta bulunan ve malzemenin hangi dökümden geldiğini gösteren numara. Bu numara sayesinde malzemenin kimyasal bileşimi ve mekanik özellikleri sonradan takip edilebiliyor. Bir arıza incelemesinde ya da denetimde sorulan ilk soru genelde bu oluyor.

Sorunun tam hali şu: bu gövdenin malzemesi neydi ve hangi dökümden geldi. Şarj numarası olmayan bir gövdede bu sorunun cevabı yok.

Lisanslı üretimde bu zincir orijinal malzeme şartnamesine bağlı kuruluyor. Muadil üründe zincir üreticinin kendi sistemine bağlı. Dışarıdan doğrulanması zor.

Yedek parça tarafındaki fark

Lisanslı üretimde yedek parça iki kanaldan geliyor. Biri lisanslı üretici, diğeri orijinal marka. Muadil üründe kanal tek, o da ürünü yapan üretici. Vananın ömrü boyunca sızdırmazlık elemanları, salmastra, sit ve iç aksam değişiyor. Bu yüzden fark zamanla büyüyor.

Tek kanalın riski şu: üretici parçayı stokta tutmuyorsa ya da modeli üretimden kaldırdıysa vana komple değişmek zorunda kalıyor. Komple değişim, parça değişiminin yanında hem maliyet hem duruş süresi olarak çok daha ağır.

Tedarik kararı verilirken bakılması gereken şey ilk teslimat değil, beş yıl sonraki yedek parça erişimi.

Valftek tarafında durum

Valftek, İtalyan BONETTI markasının Türkiye'deki yetkili temsilcisi ve lisanslı üreticisi. Yukarıda anlatılan devir zinciri bu marka için kurulmuş durumda. Tasarım verisi, malzeme şartnamesi, model kodları ve doküman seti lisans kapsamında kullanılıyor. Şirket 1998'de kuruldu. Üretim Kocaeli Kartepe'deki 11.000 metrekarelik tesiste yapılıyor.

Talaşlı imalattan montaja, kalite kontrolden test süreçlerine kadar ana süreçler kendi bünyesinde yürüyor.

Pistonlu vana örneği

Lisanslı üretimde aranan zincirin nasıl göründüğü pistonlu vana ürün grubunda izlenebiliyor.

Ürün sayfasında dört ayrı belge indirilebilir durumda: uygunluk belgesi, EAC belgesi, orijinal marka broşürü ve orijinal marka talimatı. Model kodları orijinal kod sisteminden geliyor. Uygunluk belgesini düzenleyen onaylanmış kuruluş TÜV.

Ürün grubunun tasarım özellikleri:

• Asbest içermeyen, paslanmaz çelik metal takviyeli saf grafit ring
• Düşük açma kapama momenti
• DN50 üzeri çaplarda denge pistonlu tasarım

Şirketin temsilcilik yapısı üç markayla kurulu:

• İtalya'dan orijinal BONETTI ürünleri: sanayi vanaları, özel vanalar, camlı ve manyetik seviye göstergeleri
• Amerika ve Belçika kaynaklı kondenstop ve buhar cihazları
• İtalya'dan sürgülü, glob ve çek vanalar ile pislik tutucular

Valftek'in kendi adına düzenlenmiş belgeler:

Temsil edilen markaların kendi belgeleri de ayrı ayrı yayında. Belgelerin tamamı sertifikalar sayfasında indirilebilir durumda.

Türkiye genelinde beş bölge müdürlüğü ve on dokuz bayiyle çalışıyoruz.

Sık sorulan sorular

Lisanslı üretim vana ile muadil vana arasındaki fark nedir?

Lisanslı üretimde tasarımın sahibi marka üretim hakkını yazılı olarak devrediyor. Ürün aynı tasarıma, aynı model koduna ve aynı teknik veriye göre üretiliyor. Muadil üründe böyle bir devir yok. Ürün benzetilerek üretiliyor ve teknik verisi ayrı bir belge.

Lisanslı üretim ile orijinal ürün aynı mı?

Tasarım, model kodu, teknik veri ve talimat aynı. Üretim yeri farklı ve uygunluk belgesi lisanslı üretici adına düzenleniyor. Ürünün kendisi değişmiyor, üreten taraf değişiyor.

Muadil vana kötü ürün mü?

Böyle bir genelleme doğru değil. Fark belge zincirinde. Tasarım verisine erişim, orijinal doküman ve yedek parça uyumu muadil üründe önceden doğrulanmış olmuyor. Riskin düşük olduğu uygulamalarda makul bir tercih olabiliyor.

Lisanslı ürün olduğunu nasıl doğrularım?

Tedarikçiden dört belgeyi birlikte isteyin. Lisans ya da temsilcilik beyanı, orijinal model kodu, teknik veri sayfası ve kullanım talimatı. Dördü bir arada gelmiyorsa zincir tamam değil.

Model kodu neden önemli?

Orijinal kod sistemindeki bir kod, ürünün o tasarıma göre üretildiğini gösteriyor. Üreticinin kendi ürettiği bir kod bu bağı kurmuyor. Yedek parça siparişinde de aranan ilk bilgi model kodu oluyor.

EN 10204 3.1 sertifikası nedir?

Malzemenin kimyasal bileşimini ve mekanik özelliklerini gösteren sertifika. Üreticinin bağımsız birimi onaylıyor. Basınç taşıyan parçalar için talep edilebiliyor.

Döküm şarj numarası ne işe yarıyor?

Vananın basınç taşıyan gövde ve kapağında bulunuyor. Malzemenin hangi dökümden geldiğini izlenebilir kılıyor. Arıza incelemesinde ve denetimde ilk sorulan bilgi bu.

Yedek parça açısından fark ne?

Lisanslı üretimde parça hem lisanslı üreticiden hem orijinal markadan temin edilebiliyor. Muadil üründe kanal tek ve o üreticiye bağlı. Üretici modeli kaldırırsa vana komple değişiyor.

Uygunluk belgesi kimin adına olmalı?

Basınçlı ekipman kapsamındaki ürünlerde belge, ürünü üreten firmanın adına düzenleniyor ve onaylanmış kuruluş bilgisi belgenin üzerinde yer alıyor. Lisanslı üretimde bu belge lisanslı üreticiye ait.

Tedarikçiden hangi belgeleri istemeliyim?

Yedi belge var. İlk dördü lisans beyanı, model kodu, teknik veri sayfası ve kullanım talimatı. Kalan üçü uygunluk belgesi, ürüne özel belgeler ve EN 10204 3.1 malzeme sertifikası.

Valftek lisanslı üretim yapıyor mu?

Valftek, İtalyan BONETTI markasının Türkiye'deki yetkili temsilcisi ve lisanslı üreticisi. Üretim Kocaeli Kartepe'deki tesiste yapılıyor.

Özet

Orijinal, lisanslı üretim ve muadil arasındaki fark ürünün görüntüsünde değil, arkasındaki belge zincirinde.

Lisanslı üretimde beş şey yazılı sözleşmeyle devrediliyor: tasarım verisi, malzeme şartnamesi, üretim yöntemi, test protokolü ve doküman seti. Muadil üründe bu devir yok.

Tedarik aşamasında yedi belgeyi isteyin. İlk dördü lisans beyanı, model kodu, teknik veri sayfası ve kullanım talimatı. Kalan üçü uygunluk belgesi, ürüne özel belgeler ve malzeme sertifikası.

Farkın ortaya çıktığı yer ilk teslimat değil, beş yıl sonraki revizyon ve yedek parça aşaması. Kararı o aşamayı düşünerek verin.

Vana tiplerinin birbirinden nasıl ayrıldığını merak ediyorsanız küresel vana ile glob vana farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Valftek'in lisanslı üretim yaptığı ürün grupları ve belgeleri valftek.com üzerinde yayında.